Náchod

Náchod: (niem. Nachod) – miasto graniczne założone przez rycerza Hrona z rodu Načerata.

Dzielnice:

Babí: (niem. Babe): Mała przygraniczna wieś, będąca od 1950 r. częścią Náchodu. Pierwsza informacja pochodzi z 1415 r.

Běloves: (niem. Bielowes): Wieś usytuowana w pobliżu Nachodu i historycznie z nim związana, po raz pierwszy wzmiankowana w 1392 roku. Wieś zlokalizowana była na szlaku handlowym między Czechami a Śląskiem. W 1817 r. radny miasta Nachodu wraz z karczmarzem kupili ziemię we wsi i otworzyli uzdrowisko, wykorzystując lecznicze właściwości źródeł. Najpopularniejszym źródłem było źródło „Ida”, które zostało udostępnione w 1840 r. Nazwa wywodzi się od imienia księżnej Idy z Schaumburg-Lippe, która się tutaj wyleczyła.

Bražec: (niem. Braschetz): Kameralna osada usytuowana w południowej części miasta, poza jego głównym centrum. Jest dzielnicą Nachodu.

Dobrošov: (niem. Dobroschau): Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1415 roku.
Na terenie wsi znajduje się chata turystyczna o nazwie „Jiráskova chata”, zbudowana przez Czeski Klub Turystyczny w 1895 r. wraz z charakterystyczną wieżą widokową. W latach 1921–1924 zbudowano nowy obiekt wraz z wieżą według projektu D. Jurkovica z 1912 r. Po 1948 r. chata została przekształcona w ośrodek indoktrynacji politycznej. Do CKT chata wróciła dopiero w 1995 r.
Na terenie wioski znajduje się twierdza artyleryjska Dobrošov, będąca częścią fortyfikacji z lat 1937-38.

Jizbice: (niem. Jisbitz): Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 14 stycznia 1415 roku i została wymieniona w umowie sprzedaży dóbr nachodzkich. Nazwa wywodzi się od słowa „izba”. Od 1849 r. osada była samodzielną gminą do 1985 r.
W Jizbicach stoi kaplica Matki Boskiej z Lourdes. Ufundowali ją cesarz Franciszek Józef I, rada miejska Jizbic i miejscowa OSP. Kamień węgielny położono 25 czerwca 1898 r.

Lipí: Nazwa wsi wywodzi się od słowa „lipa“. Pierwsza wzmianka pochodzi z 14 stycznia 1415 r. W umowie sprzedaży majątku Nachod wraz z okolicznymi wioskami, w tym Lipi Boček II z Podiebradów. Dokument został potwierdzony przez króla Wacława IV. Wieś stała się częścią Nachodu w 1985 r.

Malé Poříčí (niem. Klein Poritsch): Wieś będąca integralną częścią miasta Nachod.

Pavlišov (niem. Paulisch): Wieś należąca administracyjnie do Nachodu. Nazwa pochodzi od lokalnej potrawy, która jest charakterystyczna dla tego regionu: Specjalność Pavlišovský: sznycel z knedlami i kapustą. Danie dostępne jest w Restaurace u Vlčků.
We wsi znajduje się kaplica z 1818 r. pod wezwaniem św. Jana Nepomucena.

Staré Město nad Metují (niem. Altstadt): Na terenie Starego Miasta nad Metują lokowana była najstarsza osada w regionie. Istnieją przesłanki wskazujące na to, że datuje się go na X wiek. Nazwa osady jest nieznana. Prawdopodobnie była to osada-strażnica znajdująca się na szlaku handlowym.
We wsi znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela pochodzący prawdopodobnie z XII w. Począwszy od roku 1310 świątynia stała się filialna, a obok kościoła powstał cmentarz miasta Nachod.

Nazwa: Náchod (niem. Nachod) – Nazwa miasta pochodzi od faktu, że przez Nachod podróżowano na Śląsk.

Pierwsza wzmianka: 1310 r.

Przebudowa kościoła: 1570-1578r. Po wielkim pożarze kościół odbudowano dzięki finansowemu wsparciu Hedviki Smiřickiej ze Smiřic i miejscowej ludności. Przebudowę powierzono włoskiemu architektowi Baltazarowi Vlachowi.

Ołtarz: Obraz św. Wawrzyńca namalował Hynek Kapoun z Hradce Králové w 1722 r. Odrestaurowany został 1851 r. przez Gustava Watzka z Červeného Kostelce (Czerowny Kościół)

Ambona: Pochodzi z 1791 r.

Chrzcielnica: Pochodzi z 1463 r. wukonana została przez Ondřej Ptáček z Kutné Hory. 

Organy: Pochodzą z 1953 r. i zawierają piszczałki ze starych organów.

Dzwon Św. Maria: Dzwon pochodzi z XVI wieku a darczyńcą była Maria Benigna, księżniczkę Piccolomini. Wykonany został przez Martina Schrottera z Plhova.

Kościół św. Wawrzyńca

Z dużym prawdopodobieństwem kościół istniał już w 1310 r. Zgodnie ze wzmianką pochodzącą z 1355 roku kościół pełnił funkcję parafialną.
Pożar z 1570 r. strawił wszystkie drewniane elementy kościoła. Runął strop i całą świątynię trzeba było odbudować. Hedvika Smiřická ze Smiřic i okoliczni parafianie udzielili wsparcia finansowego w latach 1570–1578 odbudowano świątynię. Włoski architekt Baltazar Vlach jest autorem tego dzieła. Wybudował obecną nawę, chór i drugą wieżę.

Ołtarz

Ołtarz wykonany został w 1859 r. Obraz św. Wawrzyńca został namalowany w 1722 r. przez Hynka Kapouna z Hradca Králové. Po obu stronach ołtarza umieszczono figury świętych: św. Jana Chrzciciela i św. Jana Nepomucena pochodzące z drugiej połowy XVIII w.

Boczny ołtarz św. Rodziny

Obraz znajdujący się w ołtarzu św. Rodziny, wykonany przez Gustava Watzke, pochodzi z 1859 r. Stojący mężczyzna to św. Józef. Siedząca osoba to Matka Boska z Dzieciątkiem, a klęcząca kobieta to św. Elżbieta z małym św. Janem Chrzcicielem.

Boczny ołtarz Matki Boskiej

Pseudogotycki ołtarz pochodzi z 1887 r., dzieło Franza z Hostinného z figurami Matki Boskiej Królowej oraz św. Józefa i św. Joachima.

Chrzcielnica

Chrzcielnica pochodzi z 1463 r. Jest to dzieło Ondřeja Ptáčka z Kutnej Hory.

Organy

Organy zostały zbudowane zgodnie z projektem autorstwa prof. Václava Růty.

Grobowiec rodziny Smiřickich

Wewnątrz kościoła znajduje się rodzinny grobowiec XVI-wiecznych właścicieli zamku i miasta Náchod. Dzieło powstało za życia Albrechta Václava Smiřickiego (1593–1614). W tym grobowcu spoczywają również wyznaczeni członkowie rodziny Piccolominich, w tym Josef Silvio Piccolomini, siostrzeniec właściciela zamku náchodzkiego, Ottavia Piccolominiego. W roku 1833 grobowiec został zburzony.

Przedsionek

W przedsionku znajduje się epitafium fundatorów odbudowy kościoła – rodziny Smiřickich.

Wieże i dzwon

17 maja 1663 r. spłonęło miasto i kościół wraz z całym wyposażeniem. Ocalała jedynie chrzcielnica. Dzięki zebranym funduszom odbudowano wieże i osadzono dzwon Święta Maria (Wieża Adama). Na dzwonie widnieje data pożaru oraz inskrypcja informująca o jego przyczynach. Oskarżonym o podpalenie jest Eliáš Březnic, pochodzenia żydowskiego. Dzwon o wadze 3 ton mierzy 129 cm wysokości i 143 cm średnicy. Dzwon odlany został w 1664 roku przez ludwisarza Antoníego Martina Schröttera. Drugi dzwon znajduje się w wieży południowej (Ewy) i pochodzi z roku 1693. Wieże są potocznie nazywane: Adam (od strony zamku) i Ewa. W wieży Adama można znaleźć szwedzką kulę armatnią. Wieżę Adama postawiono w latach 1550–1552.

Ambona

Oryginalną ambonę przeniesiono do kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. W świątyni ulokowano nową ambonę w 1791 r. Baldachim zdobi figura św. Michała Archanioła, a u jego dołu widać rzeźby czterech Ewangelistów.

Szopka Bożonarodzeniowa

Szopka pochodzi z 1857 roku, wykonana została przez Karla Beršíka (1838–1918). Pomalował szopkę Josef Hejzer z Náchoda.

1254 r. – Pierwsza pisemna wzmianka. Niemniej jednak, w obrębie dzisiejszego Starego Miasta istniało osadnictwo już w X wieku. Była to osada handlowa i strażnicza.
XIII w. – Hron z rodu Naceradiców postawił zamek, który miał bronić szlaku handlowego.
1437 r. – Jan Kolda z Žampachu zajął Náchod i zamek.

1544 r. – Nachod kupuje ród Smiřičtí ze Smiřic
1566-1614 – Zamek przebudowano na renesansowy pałac, zyskała na tym cała miejscowość.
1601 r. – Miasto kupuje Słone (majątek rycerski), które utraciło w 1945 r.
1618-48 – Miasto bardzo ucierpiało, trafiło do skarbca cesarskiego.
1623 r. – Miasto zostało sprzedane rodowi Trčkové z Lípa
1634 r. – Po zamordowaniu A. E. Trčki miasto ponownie staje się własnością cesarstwa. Następnie zostaje podarowane Ottavio Piccolomini d’Arragona
1650-59 – Zamek przebudowano w stylu barokowym, w mieście prowadzono także prace budowlane.
1638 r. – Wybrukowano pierwszą ulicę, do dziś zwaną Kamienicą.
1663 r. – Po pożarze miasta wzniesiono nowy barokowy ratusz
1742 r. – Wielu niekatolików opuszcza miasto, udając się m. in. do Ziębic, współzakładając Gęsiniec (czes. Husinec) i Gościęcice (czes. Poděbrady )
1783 r. – Po wymarciu rodu Piccolominich, miasto otrzymuje ród Desfoursové
1792 r. – Miasto i zamek nabywa Petr Biron – książę Kurlandii
1800 r. – Miasto i zamek otrzymuje Kateřina Bedřiška Vilemína Benigna Zaháňská – córka Petr Biron
1840 r. – Miasto i zamek kupuje ród Schaumburg-Lippe
1945 r. – Miasto przejmuje państwo czeskie.

Antonín Strnad (1746-1799)

Czeski naukowiec, meteorolog, matematyk, rektor Uniwersytetu Praskiego i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego w Klementinum. Strnad w praskim Klementinum rozpoczął w 1775 r. systematyczne pomiary: temperatury powietrza, ciśnienia, kierunku wiatru i sumy opadów. Pomiary są wykonywane do dnia dzisiejszego.

Ojciec: 
Matka: 

Mąż: 

Dzieci: 

Adolf I, książę Schaumburg-Lippe (1 sierpnia 1817 – 8 maja 1893)

Antonín Strnad (1746-1799)

      Pochodził z ubogiej rodziny z Náchodu. Mimo trudnej sytuacji materialnej, ukończył gimnazjum w Hradcu Králové. Następnie wstąpił do zakonu jezuitów, gdzie zdobył gruntowne wykształcenie pod okiem Jana Tesánka. Tam studiował przede wszystkim teologię. Ostatecznie nie przyjął święceń kapłańskich, a rozwiązanie zakonu jezuitów wpłynęło na zmianę jego specjalizacji akademickiej.
       Na Uniwersytecie Karola studiował matematykę, fizykę i astronomię pod okiem Josepha Steplinga, dyrektora Obserwatorium Klementyńskiego, które to założył. Stepling był pierszym dyrektorem. To właśnie z nim związał się A. Strnad. Po śmierci J. Steplinga został w 1781 roku dyrektorem obserwatorium.
      Strnad dobrze rozumiał konieczność systematycznych obserwacji pogody – temperatury powietrza, ciśnienia, wiatru i opadów – oraz ich zapisywania. Pierwsze pomiary były dokonywane już od roku 1752, jednak po kasacji zakonu jezuickiego część z nich bezpowrotnie zaginęła. Od 1 stycznia 1775 r. Strnad prowadził dziennik, w którym notował swoje obserwacje. Ten dzień uznaje się za początek pomiarów, które trwają do dziś. A. Strnad zapoczątkował budowę stacji obserwacyjnych w innych miastach.
        U schyłku XVIII w. rozpoczął starania o uratowanie praskiego Orloja. Zegar miał być rozebrany ze względu na zły stan techniczny. Wydawał dla rolników kalendarze z analizami pogody i sugestiami.

Josef Škvorecký (1924-2012)

Był czesko-kanadyjskim pisarzem, zajmującym się prozą, esejami, tłumaczeniami, a także działalnością wydawniczą na emigracji. Wraz z żoną Zdeną Salivarovą założył w Toronto wydawnictwo emigracyjne '68 Publishers.

Ojciec: 
Matka: 

Żona: Zdena SalivarováByła czeską piosenkarką, powieściopisarką, tłumaczką z języka francuskiego i żoną Josefa Škvoreckiego. Wraz z mężem założyła w 1971 roku w Toronto w Kanadzie wydawnictwo emigracyjne ’68 Publishers.

Dzieci: 

Józef Skvorecky - Litinová socha v Náchodě

      Urodził się w Náchodzie, gdzie spędził dzieciństwo i lata młodzieńcze. W trakcie II wojny światowej ukończył szkołę średnią i został skierowany do przymusowej pracy na rzecz Rzeszy. Pracował w Náchodzie, a później w Nové Město nad Metují. Naukę na uniwersytecie rozpoczął po zakończeniu wojny. Studiował na wydziale lekarskim, a następnie przeniósł się na wydział filozoficzny (Studia z filologii angielskiej i filozofii), który ukończył w 1949 r.
Po uzyskaniu doktoratu rozpoczął działalność publicystyczną, którą musiał przerwać po publikacji swej książki „Tchórze” w 1959 r. Stał się niezależnym pisarzem, który współtworzył postać Járy Cimrmana.
W 1969 roku wyjechał na wykłady do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał na emigracji. Ostatecznie przeniósł się do Toronto w Kanadzie, gdzie osiedlił się na zawsze. Wykładał na tamtejszym uniwersytecie oraz wraz z żoną założył wydawnictwo promujące czeską działalność literacką na obczyźnie.

Ida Waldeck-Pyrmont (1896-1969)

Ida z Waldeck-Pyrmont była księżniczką. Należały do niej dobra nachodzkie oraz uzdrowisko Beloves, które jest obecnie częścią Náchodu. Przyjeżdżała tu regularnie, a kuracja w uzdrowisku Beloves przyniosła poprawę jej stanu zdrowia.

Ojciec: książe Jerzy I z Waldeck i Pyrmont.
Matka: August von Schwarzburg-Sonderhausen.

Mąż: książe Jerzy Wilhelm von Schaumburg-Lippe.

Dzieci: 

Adolf I, książę Schaumburg-Lippe (1 sierpnia 1817 – 8 maja 1893)

Matylda (11 września 1818 – 14 sierpnia 1891)

Adelajda (9 marca 1821 – 30 lipca 1899)

Ernest (12 grudnia 1822 – 2 kwietnia 1831)

Ida (26 maja 1824 – 5 marca 1894)

Emma (24 grudnia 1827 – 23 stycznia 1828)

Wilhelm (12 grudnia 1834 – 4 kwietnia 1906)

Hermann (31 października 1839 – 23 grudnia 1839)

Elżbieta (5 marca 1841 – 30 listopada 1926)

     Ida Waldeck und Pyrmont to postać związana z europejską arystokracją XIX wieku, której nazwisko pojawia się w kontekście wielkich rodów niemieckich i środkowoeuropejskich. Urodziła się w okresie, kiedy Europa była miejscem nieustannych przemian politycznych i społecznych, a rody arystokratyczne odgrywały znaczącą rolę nie tylko w życiu kulturalnym, ale także politycznym i gospodarczym poszczególnych regionów.

      W 1817 roku Ida Karoline Luise poślubiła księcia Jerzego Wilhelma von Schaumburg-Lippe. Dzięki temu małżeństwu stała się częścią sieci powiązań dynastycznych, obejmujących liczne dwory niemieckie, ale również miała wpływ na teren ziem czeskich, a konkretniej – miasto Náchod.

      Związek Idy z Nachodem wynika przede wszystkim z faktu, iż jej mąż, książę Jerzy Wilhelm, był właścicielem posiadłości ziemskich w tym mieście. W 1815 roku rodzina Schaumburg-Lippe zakupiła zamek i dobra nachodzkie. Było to ważne wydarzenie nie tylko dla rodu, ale i dla samego miasta. W tym czasie Nachod należał do kluczowych majątków arystokratycznych w regionie Hradec Králové i miał istotne znaczenie gospodarcze. To ona była inicjatorką przebudowy parku pałacowego.

      Małżeństwo Idy oraz posiadanie przez rodzinę zamku nachodzkiego sprawiło, że jej losy na trwałe związały się z tym miejscem. Była żoną zarządcy znacznego majątku ziemskiego, a tym samym uczestniczyła w życiu kulturalnym, towarzyskim i gospodarczym Nachodu. Zamek nachodzki przechodził przez wieki różne koleje losu, a w czasach panowania książąt Schaumburg-Lippe był nie tylko centrum administracyjnym majątku, ale i miejscem spotkań arystokracji, miejscowej elity oraz rezydencją, w której odbywały się ważne wydarzenia rodzinne i towarzyskie.

      W niedalekim uzdrowisku Běloves, które obecnie stanowi część Náchodu, Ida przeszła kurację i odzyskała zdrowie. Na pamiątkę tego wydarzenia, jedno z ujęć wodnych nazwano imieniem księżnej. Było to najpopularniejsze źródło.

Żródła:

  • Internet

Data Budowy: 1902 r.

Styl budowy: Neorenesans

Architekt: J. Heindl.

Budowniczy: Josef Hakaufa.

Freski na fasadzie: Z. Novák.

      Wcześniej znajdował się tutaj dyliżansowy zajazd „Pod Czarnym Konikiem”. Pod koniec dziewiętnastego stulecia. zajazd rozebrano i postawiono obecny budynek. Znajdowała się tam Powszechna Kasa Kredytowa (Všeobecná živnostenská záložna). Elewację budynku dodatkowo zdobią freski.

Všeobecné živnostenské Záložny

Żródła:

  • Tablica informacyjna ulokowana przed budynkiem.

Hedvika Smiřická ze Smiřic, żona ostatniego z nachodzkiej linii, Albrechta Smiřickiego, była główną fundatorką odbudowy kościoła św. Wawrzyńca, który spłonął w 1570 r.

Cesarz Franciszek Józef I był jednym z fundatorów kaplicy w miejscowości Náchod (Jizbice), która jest poświęcona Matce Bożej z Lourdes. Kamień węgielny pod budowę położono 28 czerwca 1898 roku.

      W niedalekim uzdrowisku Běloves, które obecnie stanowi część Náchodu, Ida przeszła kurację i odzyskała zdrowie. Na pamiątkę tego wydarzenia, jedno z ujęć wodnych nazwano imieniem księżnej. Było to najpopularniejsze źródło. >>>