W XIX wieku Europa przeżywała istotne przemiany polityczne, społeczne i kulturowe, które wpłynęły na rozwój idei narodowych i patriotycznych. Wśród różnych środków wzmacniających tożsamość narodową szczególne znaczenie miała również aktywność fizyczna, stając się narzędziem służącym nie tylko zdrowiu fizycznemu, ale także duchowej odnowie społeczeństwa. Friedrich Ludwig Jahn, niemiecki pionier ruchu gimnastycznego, odgrywał kluczową rolę w tych przemianach, a jego koncepcje i metody miały szeroki wpływ, także w Czechach, gdzie rodził się ruch sokolski. Jahn wniósł znaczący wkład w rozwój ruchu klubów gimnastycznych, a jego rola była kluczowa w przypadku Turnerkreuz. Ideały te przyjęto w czeskich klubach gimnastycznych, a ich oddziaływanie przyczyniło się do rozwoju świadomości tożsamościowej, wzmocnienia patriotyzmu i promowania aktywności fizycznej wśród ludności tej części Europy.

      Friedrich Ludwig Jahn, znany jako Turnvater Jahn, jest uznawany za ojca niemieckiego ruchu gimnastycznego „Turnen”. Jego działalność zaczęła nabierać znaczenia na początku XIX wieku. W 1811 roku Jahn założył pierwszy otwarty Turnplatz, plac gimnastyczny w Berlinie, co było przełomowym momentem w historii kultury fizycznej w Europie. Jak wskazuje literatura, inspiracją dla Jahna były zarówno ideały oświeceniowe, jak i rodzące się poczucie tożsamości narodowej. Gimnastyka, według Jahna, miał służyć nie tylko wzmocnieniu ciała, ale również umysłu i ducha narodu.

      Główne założenia programu Jahna obejmowały rozwój fizyczny, dyscyplinę, a także kształtowanie patriotyzmu. Ćwiczenia gimnastyczne miały służyć wzmacnianiu obywatela, aby mógł on w pełni służyć swojemu narodowi. Turnen stało się narzędziem mobilizacji i integracji społeczeństwa, co znalazło wyraz w programie nauczania. Jahn podkreślał wagę ćwiczeń fizycznych w kontekście budowania narodowego jedności, co stanowiło jego wkład do idei narodowego odrodzenia Niemiec.

     Ruch gimnastyczny w Czechach rozwijał się na fali narodowego przebudzenia, które miało miejsce w XIX wieku. Czechy, będące częścią Austro-Węgier, przeżywały intensywny proces kształtowania świadomości narodowej, a ruch sokolski odegrał w tym procesie znaczącą rolę. Sokoli, czyli Czeskie Kluby Gimnastyczne, założone w 1862 roku przez Miroslava Tyrša i Jindřicha Fügnera, inspirowane były koncepcjami gimnastyki niemieckiej, jednak szybko przekształciły się w unikatowy ruch o własnym programie.

      Podobnie jak Jahn, czescy liderzy ruchu sokolskiego zrozumieli potencjał gimnastyki jako narzędzia nie tylko poprawy kondycji fizycznej obywateli, ale także wzmocnienia świadomości narodowej i kulturowej. Program sokolski obejmował ćwiczenia gimnastyczne, ale także szerokie aspekty edukacji patriotycznej, promując wartości takie jak braterstwo, wolność i wspólnota. Sokoli stali się symbolem czechosłowackiej tożsamości narodowej, a ich aktywność była formą oporu przeciwko germanizacji i próbą zachowania kulturowej odrębności.

      Jahn i jego niemiecki ruch gimnastyczny mieli znaczny wpływ na kształtowanie się czeskich klubów gimnastycznych, zwłaszcza w ich początkowych latach. Idee Jahna dotyczące Turnen, promujące patriotyzm poprzez aktywność fizyczną, znalazły swoje odbicie w koncepcjach ruchu sokolskiego. Miroslav Tyrš, jeden z założycieli Sokolów, podziwiał Jahna i czerpał inspirację z jego prac, co znalazło swoje odbicie w programie czeskiego ruchu gimnastycznego.

      Jednak, mimo początkowego wpływu, czeski ruch sokolski szybko zaczął przyjmować własne, unikalne cechy, odróżniając się od niemieckiego Turnen. Sokoli rozwijali i adaptowali idee Jahna do specyficznych warunków czeskich, koncentrując się na czeskiej historii, kulturze i tradycjach. O ile Jahn kładł nacisk na niemiecką siłę i jedność, Sokolowie pragnęli wzmocnienia czeskiej tożsamości, często w opozycji do niemieckiej dominacji.

      Analizując działalność klubów gimnastycznych w Czechach oraz ich relacje z ideami Jahna, należy uwzględnić kontekst politycznych i społecznych napięć tego okresu. Sokoli stali się nie tylko miejscem ćwiczeń fizycznych, ale także ważnym ośrodkiem życia społecznego i politycznego, organizując nie tylko ćwiczenia, ale również wydarzenia kulturalne, wiece i marsze narodowe. W ten sposób sokolska działalność przyczyniała się do zwiększenia świadomości narodowej i politycznej czeskiego społeczeństwa.

     Charakterystycznym elementem działalności sokolskiej była demokratyczna struktura organizacyjna, co kontrastowało z bardziej hierarchicznym podejściem Jahna do niemieckich klubów gimnastycznych. Czeskie kluby miały na celu wzmocnienie poczucia wspólnoty, równości i braterstwa, wprowadzając elementy demokratyczne do struktur organizacyjnych, co stanowiło odpowiedź na potrzeby i aspiracje czeskiego społeczeństwa walczącego o swoje prawa w monarchii austro-węgierskiej.